Stok Devir Hızı Nasıl Hesaplanır? Ölü Stoğu Erken Görmek
Stok devir hızı nasıl hesaplanır? Formül, gün cinsinden süre ve örnek hesap; beden ve renk bazında ölü stoğu erken görmek, kampanya ve yeniden sipariş kararı.

İçindekiler
- Stok devir hızı nedir?
- Stok devir hızı nasıl hesaplanır? Formül ve gün cinsinden süre
- Örnek hesap: üç aylık bir e-ticaret dönemi
- Mağaza ortalaması yetmez: beden ve renk bazında ölü stok
- Hesabı bozan üç veri hatası
- Ölü stoğu erken görmek: aylık kontrol rutini
- Pazaryeri kampanyasıyla stok eritmek: ne zaman mantıklı?
- Ne zaman yeniden sipariş vermeyi kesmeli?
- Mubido'da hesap için veri nereden gelir?
- Sıkça sorulan sorular
Stok devir hızı, elinizdeki stoğun belli bir dönemde kaç kez satılıp yenilendiğini gösterir. Devir hızı düştükçe rafta bekleyen para artar. Ürün satılmadıkça alışa ödediğiniz para nakde dönmez, depoda yer kaplar ve sezon geçtikçe değer kaybeder.
Bu yazıda formülü, gün cinsinden devir süresini ve e-ticarete özgü bir örnek hesabı anlatıyoruz. Sonra asıl işe geçiyoruz: mağaza ortalaması iyi görünürken beden ve renk düzeyinde biriken ölü stoğu erken görmek, pazaryeri kampanyasıyla eritip eritmemeye karar vermek ve yeniden siparişi ne zaman kesmek gerektiği.
Stok devir hızı nedir?
Stok devir hızı, bir dönemde satılan malın maliyetinin (SMM) o dönemdeki ortalama stoğa oranıdır. Sonuç "kaç kez" diye okunur. Üç ayda 1,5 çıkan oran, ortalama stoğunuzun o üç ayda bir buçuk kez satıldığı anlamına gelir.
Finans eğitimi kuruluşu Corporate Finance Institute'un stok devir hızı sayfası oranı aynı şekilde tanımlıyor: satılan malın maliyeti bölü ortalama stok. Aynı sayfa düşük devir hızını zayıf satışın ve fazla stoğun işareti olarak yorumluyor. Muhasebe kayıtlarınızdaki rakamlarla çalışacaksanız, mali müşavirinizin kullandığı tanımla aynı olduğundan emin olun.
İki noktaya dikkat edin:
- Pay maliyetle yazılır, satış fiyatıyla değil. Stok alış maliyetiyle tutulduğu için pay da maliyet olmalı. Ciroyu koyarsanız oran, kâr marjınız kadar şişer.
- Ortalama stok tek bir günün stoğu değildir. En basit hâli dönem başı ile dönem sonu stoğunun ortalamasıdır. Dönem içinde stok çok dalgalandıysa her ay sonunun stoğunu alıp ortalamasını kullanın.
Stok devir hızı nasıl hesaplanır? Formül ve gün cinsinden süre
Üç formül yeter:
- Ortalama stok = (dönem başı stok + dönem sonu stok) ÷ 2. İki değer de alış maliyetiyle alınır.
- Stok devir hızı = dönemde satılan malın maliyeti ÷ ortalama stok.
- Stok devir süresi (gün) = dönemin gün sayısı ÷ stok devir hızı.
Devir süresi, stoğunuzun ortalama kaç günde satılıp bittiğini söyler. Çoğu satıcı için gün, "kaç kez"den daha kolay okunur. "Stoğum ortalama 60 günde eriyor" cümlesini tedarik süresi ve sezon takvimiyle doğrudan karşılaştırabilirsiniz.
Ürün ya da varyant düzeyinde çalışırken maliyet yerine adet kullanabilirsiniz: satılan adet ÷ ortalama adet. Aynı varyantın birim maliyeti tek olduğu için sonuç değişmez, hesap kolaylaşır.
Örnek hesap: üç aylık bir e-ticaret dönemi
Aşağıdaki rakamlar gerçek bir mağazaya ait değil. Hesabı göstermek için seçilmiş yuvarlak örnek rakamlar. Dönem 90 gün, tutarlar KDV hariç ve alış maliyetiyle.
| Kalem | Örnek değer | Nasıl bulunur |
|---|---|---|
| Dönem başı stok | 400.000 TL | Dönemin ilk günü, alış maliyetiyle |
| Dönem sonu stok | 600.000 TL | Dönemin son günü, alış maliyetiyle |
| Ortalama stok | 500.000 TL | (400.000 + 600.000) ÷ 2 |
| Satılan malın maliyeti | 750.000 TL | Dönemde satılan ürünlerin alış maliyeti |
| Stok devir hızı | 1,5 kez | 750.000 ÷ 500.000 |
| Stok devir süresi | 60 gün | 90 ÷ 1,5 |
Bu mağazanın stoğu ortalama 60 günde satılıp yenileniyor. Dört çeyrek de benzer geçerse yılda yaklaşık altı devir eder.
Aynı hesabı satış tutarıyla yapsaydık ne olurdu? Dönemin KDV hariç cirosu 1.200.000 TL olsun. 1.200.000 ÷ 500.000 = 2,4 kez, yani 37,5 gün. Stok olduğundan çok daha hızlı dönüyormuş gibi görünür. Aradaki fark tamamen kâr marjından gelir.
Bir ayrıntı daha: dönem sonu stoğu dönem başından yüksek. Bu, yeni sezon ürününün erken gelmesi de olabilir, satılmayan malın birikmesi de. Toplam oran hangisi olduğunu söylemez. Bunu ancak ürün ve varyant düzeyine inince görürsünüz.

Mağaza ortalaması yetmez: beden ve renk bazında ölü stok
E-ticarette stok model düzeyinde değil, varyant düzeyinde birikir. Bir tişört modeli toplamda iyi satıyor görünürken iki bedeni hiç kıpırdamıyor olabilir. Aşağıda yine örnek rakamlarla bir modelin son 90 günü var:
| Beden | Satılan / ortalama stok (adet) | Stok kaç günde eriyor |
|---|---|---|
| M | 90 / 30 | 30 gün |
| L | 60 / 30 | 45 gün |
| S | 30 / 30 | 90 gün |
| XS | 3 / 30 | 900 gün |
| XXL | 0 / 25 | Satış yok |
| Model toplamı | 183 / 145 | Yaklaşık 71 gün |
Model toplamına bakan "71 gün, fena değil" der. Oysa XS bedenindeki stok bu hızla iki buçuk yıl rafta kalır, XXL ise hiç satmıyor. Hızlı dönen M ve L bedenleri, iki ölü bedeni ortalamanın arkasına saklıyor.
Ölü stok için herkese uyan bir eşik yok. Sezonluk bir üründe eşiği kısa tutarsınız, çünkü sezon kapanınca ürün değer kaybeder. Yedek parça gibi yıllarca aranan bir üründe eşik uzun olabilir. Eşiği kendi kategorinize ve sezon takviminize göre koyun, sonra her varyantı iki soruyla süzün:
- Son satıştan bu yana kaç gün geçti?
- Bugünkü satış hızıyla eldeki stok kaç günde biter, bu süre ürünün satış penceresinden uzun mu?
Varyant düzeyinde hesap için her beden ve rengin ayrı bir stok kodu olması gerekir. Kod düzeniniz karışıksa önce SKU nedir yazısına bakın.

Hesabı bozan üç veri hatası
Formül basit; sonucu yanıltan, içine giren veridir. Mağaza kurulumlarında ve ürün aktarımlarında en sık karşılaştığımız üç durum şunlar:
- Alış maliyeti girilmemiş varyantlar. Maliyeti boş olan ürün, satılan malın maliyetine ve stok değerine ya sıfır olarak girer ya da hiç girmez. Büyük kataloglarda, stoklu varyantların yalnız küçük bir kısmında maliyetin girili olduğunu sık görüyoruz. Bu durumda hesaplanan devir hızı gerçeği değil, maliyeti girilmiş azınlığı anlatır. İlk iş maliyetleri tamamlamaktır.
- Yer tutucu stok. Pazaryerinde ilan kapanmasın diye girilen çok büyük stok sayıları ortalama stoğu şişirir ve devir hızını sıfıra yaklaştırır. Bu sayıları gerçek değere çekmeden hesap yapmayın. Konuyu stok senkronizasyonu ve oversell yazısında da anlattık, çünkü aynı sayılar kanallar bağlanınca diğer kanallara da yayılır.
- Tek maliyet değeri. Birçok sistem varyant başına tek ve güncel bir alış maliyeti tutar. Yeniden alımda fiyat değiştiyse eldeki eski stok da yeni fiyatla değerlenir. Bu yüzden sonuç, muhasebedeki stok değeriyle birebir tutmayabilir. Yönetim kararı için yeterlidir; resmî kayıt için mali müşavirinizin rakamını kullanın.
Ölü stoğu erken görmek: aylık kontrol rutini
Ölü stok bir günde oluşmaz. Satış yavaşlar, sipariş aynı adetle gelmeye devam eder, raf dolar. Bunu erken görmenin yolu her ay aynı kontrolü yapmaktır:
- Her ay sonu, aynı gün, varyant bazında stok listesini (adet ve maliyet) alın ve saklayın. Ortalama stok için gereken geçmişi ancak böyle biriktirirsiniz.
- Son 90 günün satış adedini her varyantın yanına yazın.
- Her varyant için devir süresini ve son satıştan geçen günü hesaplayın.
- Listeyi devir süresine göre sıralayın; eşiğinizi geçenleri işaretleyin.
- İşaretlileri ikiye ayırın: ürün görüntüleniyor ama satmıyorsa sorun çoğu zaman fiyat, görsel ya da açıklamadadır. Hiç görüntülenmiyorsa ya talep yoktur ya da ilan görünmüyordur.
- Her işaretli varyant için kararı yazın: erit, beklet, tedarikçiyle görüş ya da yeniden sipariş verme.
Stok sayılarını hâlâ elle güncellenen bir tabloda tutuyorsanız bu rutin her ay saatler alır ve sayıların doğruluğu tartışmalı kalır. Tablodan bir programa ne zaman geçmek gerektiğini stok takip programı yazısında anlattık.
Pazaryeri kampanyasıyla stok eritmek: ne zaman mantıklı?
Ölü stoğu bulduktan sonraki soru: indirimle eritmek mi, beklemek mi? Karar için iki maliyeti yan yana koyun.
- Beklemenin maliyeti: stoğa bağlı kalan nakit, depo yeri, sezon geçtikçe düşen satış fiyatı ve eskiyen ürün.
- Eritmenin maliyeti: indirim, pazaryeri komisyonu, kargo ve hizmet bedeli düştükten sonra birim başına kalan tutar.
Kampanya fiyatında birim başına ne kaldığını sipariş kalemleriyle hesaplayın. Trendyol örneği için Trendyol kâr hesaplama yazısına, hızlı bir deneme için komisyon hesaplama aracına bakın.
Ölü stokta ölçüt "ne kadar kâr kalır" değil, "ne kadar nakit geri döner" sorusudur. Alış maliyetinin altına inen bir fiyat bile, ürünü bir yıl daha depoda tutmaktan iyi olabilir. Bu kararı bilerek, varyant bazında verin.
Kampanyaya girmeden önce:
- Kampanyanın koşullarını (indirim alt sınırı, komisyon değişikliği, süre) satıcı panelinizden okuyun. Koşullar kampanyadan kampanyaya değişir.
- Kampanyaya yalnız ölü ve yavaş varyantları alın. Hızlı dönen bedeni indirime koymak, zaten satacağınız ürünün marjını vermektir.
- Aynı stok birden fazla kanalda satılıyorsa kampanya trafiği stoğu hızla eritir. Stoğun kanallar arasında güncel aktığından emin olun.
- Kendi mağazanızda düz indirimin yanında paket ya da set kampanyası da düşünün. Ölü bedeni hızlı dönen bir ürünle birlikte satmak, tek başına indirimden daha az marj yakabilir.
Kampanya da işe yaramazsa diğer seçenekler tedarikçiyle iade ya da değişim görüşmesi (sözleşmeniz izin veriyorsa) ve outlet satışıdır. Bağış ya da imha gibi yollarda vergi boyutu için mali müşavirinize danışın.
Ne zaman yeniden sipariş vermeyi kesmeli?
Ölü stoğun büyük kısmı tek seferde oluşmaz. Satış yavaşlarken aynı adetle sipariş vermeye devam edilerek birikir. Kesme kararı için bir ölçü daha kullanın:
- Stok kapsama süresi (gün) = eldeki satılabilir stok ÷ günlük ortalama satış.
Satılabilir stok, siparişe ayrılmış adet düşüldükten sonra kalandır. Günlük ortalama satışı son 30–90 günden alın. Kampanya günlerini ayrıca not edin; yoksa satış hızı olduğundan yüksek görünür.
| Durum | Karar | Neden |
|---|---|---|
| Kapsama, tedarik süresinden kısa | Sipariş verin | Yeni mal gelene kadar stok biter |
| Kapsama, tedarik süresiyle kalan satış penceresi arasında | Bekleyin, haftalık izleyin | Stok yetiyor; fazlası sezon sonunda elde kalır |
| Kapsama, kalan satış penceresinden uzun | Yeniden sipariş yok | Sezon biterken mal elde kalır |
| Son satıştan beri eşik süre geçti | Siparişi kesin, eritme planı yapın | Ölü stok adayı |
Örnek tablodaki modelde M bedeninden 20 adet kaldıysa ve günde bir adet satılıyorsa kapsama 20 gündür. Tedarikçi 21 günde teslim ediyorsa sipariş zaten gecikmiş demektir. Aynı modelin XS bedeninde 30 adet varken 90 günde 3 adet satılmışsa kapsama 900 gündür. Bu modeli "bedenler eşit olsun" diye yeniden sipariş etmek, XS ve XXL yığınını büyütür. Siparişi beden kırılımıyla, kapsama süresine bakarak verin.
Ne kadar sipariş vereceğiniz ve ne kadar güvenlik stoğu tutacağınız ayrı bir hesaptır. Burada yalnız "durma" kararını ele aldık.

Mubido'da hesap için veri nereden gelir?
Mubido'da hazır bir "stok devir hızı" raporu yok. Hesabı bir tabloda siz yaparsınız; girdileri panelden şöyle alırsınız:
- Stok listesi: Depo ekranından tek bir deponun ya da tüm depoların stoğunu CSV olarak indirirsiniz. Satırlarda ürün, SKU, barkod, varyant, adet, ayrılmış ve satılabilir adet bulunur. Her ay sonu aynı gün indirip saklarsanız ortalama stok için gereken geçmiş birikir.
- Stok değeri: Depo özetinde toplam adet, ayrılmış adet ve alış maliyetiyle toplam stok değeri görünür. Alış maliyeti girilmemiş ürünler için uyarı çıkar. Maliyet varyant başına tek değer olarak tutulur; depoya göre farklı maliyet ya da FIFO yoktur.
- Satış ve kâr tarafı: Gelir-gider ve kârlılık ekranının ürün sekmesi, ürün kârlılığını beden, renk ve barkod düzeyinde gösterir. Alış fiyatı sipariş anında kaydedildiği için maliyeti sonradan değiştirmeniz eski siparişleri bozmaz. Bu ekranda dışa aktarma yok; rakamları tablonuza siz taşırsınız. Ekran gelire göre sıralandığı için hiç satmayan varyant orada çıkmaz, onu stok listesinden bulursunuz.
- Görülüp satmayan ürün: Performans ekranı satış, görüntülenme ve favori verisini birleştirip ürünlere puan verir. Satmayan bir ürünün hiç ilgi görmediğini mi, yoksa bakılıp alınmadığını mı ayırmaya yardım eder.
- Eritme kampanyası: Kendi mağazanızda yüzde indirim, "3 al en ucuzu bedava" ya da paket sabit fiyat gibi kampanyaları promosyon ekranından kurarsınız. Kampanyada satılan ürün stoktan düştüğünde değişiklik aktif pazaryeri ilanlarına da gider.
Stok ve depo özelliklerinin tamamı stok yönetimi sayfasında, depo ayarları stok ve çoklu depo rehberinde.
Sıkça sorulan sorular
İyi bir stok devir hızı kaç olmalı?
Herkese uyan bir değer yok. Sezonluk ve modaya bağlı ürünlerde hızlı, yedek parça gibi uzun ömürlü ürünlerde yavaş devir normaldir. Oranı kendi geçmiş dönemlerinizle ve aynı kategorideki ürünlerinizle karşılaştırın; düşüş eğilimi tek bir rakamdan daha çok şey söyler.
Stok devir hızı ciroyla mı, maliyetle mi hesaplanır?
Maliyetle. Pay satılan malın maliyeti, payda alış maliyetiyle ortalama stoktur. Ciroyu kullanırsanız oran kâr marjınız kadar şişer ve stok olduğundan hızlı dönüyor görünür.
Ölü stok ne demek, ne zaman ölü sayılır?
Belirlediğiniz süre boyunca hiç satış görmeyen stoktur. Süreyi kategorinize göre siz koyarsınız: sezonluk üründe kısa, uzun ömürlü üründe daha uzun. Eşiği geçen varyant için yeniden siparişi kesin ve eritme planı yapın.
Stok devir hızını ürün bazında adetle hesaplayabilir miyim?
Evet. Tek bir varyantta birim maliyet aynı olduğu için satılan adedi ortalama adede bölmek aynı sonucu verir. Mağaza ya da kategori toplamında ise farklı maliyetli ürünler karıştığı için maliyetle hesaplayın.
Mubido stok devir hızını hesaplıyor mu?
Hazır bir stok devir hızı raporu yok. Stok listesini depo ekranından CSV olarak alır, satış ve kâr tarafını kârlılık ekranının ürün sekmesinden okur, hesabı bir tabloda yaparsınız. Depo özetindeki alış maliyetiyle stok değeri ve maliyeti eksik ürün uyarısı hesabın girdisini temiz tutar.


