Peşin ücret yok. Kurulumu biz yapıyor, ilk ürün aktarımında yardımcı oluyoruz; ödemeyi onayınızdan sonra alıyoruz.
Fatura ve Kargo

e-Fatura ve e-Arşiv Farkı: Hangi Siparişe Hangisi Kesilir?

Alıcı e-Fatura'ya kayıtlıysa e-Fatura, değilse e-Arşiv. Web ve pazaryeri siparişinde bireysel ve kurumsal alıcı ayrımı, iki belgede iptal ve itiraz yolları, 8 günlük süre.

Mubido8 dk okuma
e-Fatura ve e-Arşiv farkı: alıcı türüne göre hangi siparişe hangi faturanın kesildiği ve iptal kuralları
İçindekiler
  1. e-Fatura ile e-Arşiv farkı tek soruya iner: alıcı kayıtlı mı?
  2. Sipariş türüne göre hangi fatura kesilir?
  3. Pazaryeri siparişinde bireysel ve kurumsal alıcı
  4. İptal ve itiraz: e-Arşiv ile e-Fatura'da yollar farklı
  5. Ürün iadesi iptal değildir
  6. Mubido'da belge türü ve iptal nasıl yürür?
  7. Kesmeden önce beş kontrol
  8. Sıkça sorulan sorular

e-Fatura ile e-Arşiv farkı satış kanalında değil, alıcıdadır. Alıcı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) e-Fatura uygulamasına kayıtlı kullanıcıysa e-Fatura, değilse e-Arşiv fatura kesilir. Web mağazanızdan alışveriş yapan bireysel müşteri de, pazaryerinden kurumsal fatura isteyen ama e-Fatura'ya kayıtlı olmayan bir firma da e-Arşiv alır. Kesilen belgeyi geri almanın yolu da bu ayrıma göre değişir.

Bu yazıda sipariş tiplerine göre hangi belgenin kesileceğini, pazaryeri siparişinde bireysel ve kurumsal alıcı ayrımını ve iki belgede iptal ile itirazın nasıl işlediğini anlatıyoruz. Kuralları GİB'in resmî tebliğ ve kılavuzlarından aldık. Faturayı adım adım kesmeyi e-Fatura nasıl kesilir rehberinde, mükellefiyet başvurusunu e-Fatura başvurusu yazısında ayrıca ele aldık.

e-Fatura ile e-Arşiv farkı tek soruya iner: alıcı kayıtlı mı?

509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği kuralı açık koyar. e-Arşiv uygulamasındaki bir satıcı, e-Fatura uygulamasına kayıtlı mükelleflere yaptığı satışlarda faturayı e-Fatura olarak düzenler. Kayıtlı olmayan vergi mükellefleri ile vergi mükellefi olmayanlara yaptığı satışlarda ise e-Arşiv fatura düzenler (509 Sıra No.lu Tebliğ, IV.2.1). Satıcı ve alıcının ikisi de kayıtlı kullanıcıysa aralarındaki faturaların tamamı e-Fatura olmak zorundadır.

Bu kuraldan e-ticaret satıcısı için üç pratik sonuç çıkar:

  • Belge türünü siz seçmezsiniz, alıcı belirler. Aynı gün aynı ürünü iki ayrı firmaya sattığınızda biri e-Fatura, diğeri e-Arşiv alabilir.
  • Vergi numarası tek başına e-Fatura sebebi değildir. Vergi mükellefi olan ama e-Fatura'ya kayıtlı olmayan bir firmaya e-Arşiv kesilir. Faturada firmanın unvanı, vergi dairesi ve vergi numarası yer alır.
  • Kontrolün yeri GİB listesidir. Alıcının kayıtlı olup olmadığını GİB'in e-Fatura kayıtlı kullanıcılar sayfasından ya da entegratörünüzün sorgusundan öğrenirsiniz. Liste değişir; geçen ay kayıtlı olmayan bir firma bu ay kayıtlı olabilir. Bu yüzden kontrol her faturada yeniden yapılır.

İki belge de faturadır. Tebliğ, e-Arşiv faturanın yeni bir belge türü olmadığını, kâğıt faturayla aynı hukuki niteliği taşıdığını belirtir. Fark iletimdedir. e-Fatura, GİB sistemi üzerinden alıcının e-Fatura adresine gider. e-Arşiv fatura ise alıcının talebine göre kâğıt ya da elektronik ortamda iletilir; internet üzerinden yapılan satışlarda elektronik iletim zorunludur.

Bir not daha: tebliğe göre e-Arşiv Fatura uygulamasına dahil olmanın ilk şartı e-Fatura uygulamasına dahil olmaktır. Entegratör üzerinden e-Arşiv kesen satıcı, e-Fatura kullanıcısıdır. Başvuru adımları için girişte andığımız başvuru yazısına bakın.

Sipariş türüne göre hangi fatura kesilir?

Aşağıdaki tablo bir e-ticaret satıcısının en sık karşılaştığı sipariş tiplerini özetliyor. Kanal sütunu bilerek yok: web mağazası ile pazaryeri arasında belge türü açısından fark yoktur, belirleyen alıcıdır.

SiparişAlıcının durumuKesilecek belge
Bireysel müşteri, web mağazası ya da pazaryeriSon tüketici, e-Fatura'ya kayıtlı değile-Arşiv fatura
Kurumsal fatura isteyen firmaGİB e-Fatura kayıtlı kullanıcısıe-Fatura
Kurumsal fatura isteyen firmaVergi mükellefi, e-Fatura'ya kayıtlı değile-Arşiv fatura (unvan, vergi dairesi ve vergi numarasıyla)
Kayıtlı firmanın çalışanı kendi adına sipariş verdiFaturada şirket bilgisi yoke-Arşiv fatura

Son satır sık atlanır. Belge türü siparişi kimin verdiğine değil, faturanın kimin adına düzenlendiğine bakar. Çalışan şirket adına fatura istemediyse alıcı bireyseldir.

İnternetten yapılan satışın e-Arşiv faturasında ek bilgiler zorunludur. Tebliğe göre faturada satışın yapıldığı web adresi, ödeme şekli, ödeme tarihi, gönderiyi taşıyanın adı ya da unvanı ile VKN/TCKN'si, malın gönderildiği tarih ve bir iade bölümü bulunur. Faturada ayrıca "Bu satış internet üzerinden yapılmıştır." ifadesi yer alır. Kayıtlı kullanıcıya internetten satış yapıldığında düzenlenen e-Faturada da, iade bölümü hariç, aynı bilgiler yer alır (tebliğ, IV.2.4.5). Gönderinin yanında da irsaliye, e-İrsaliye örneği, faturanın kâğıt çıktısı ya da ÖKC fatura bilgi fişinden biri bulunmalıdır.

Yurt dışına satış (mikro ihracat) ve kamu kurumlarına satış ayrı senaryolarla düzenlenir; bu yazının kapsamı dışında kalıyor. Bu satışlarda belge türünü mali müşavirinizle birlikte belirleyin.

e-Fatura ve e-Arşiv karar şeması: bireysel alıcıya e-Arşiv, kurumsal alıcı GİB listesinde kayıtlıysa e-Fatura, değilse e-Arşiv

Pazaryeri siparişinde bireysel ve kurumsal alıcı

Pazaryerinde satış yaptığınızda satıcı sizsiniz; faturayı da siz düzenlersiniz. Pazaryeri, faturanın siparişe yüklenmesini ya da bağlantısının iletilmesini bekler. Belge türü kuralı burada da aynıdır. Alıcı bireyselse e-Arşiv kesilir. Kurumsal fatura bilgisi verdiyse ve e-Fatura'ya kayıtlıysa e-Fatura kesilir.

Pazaryeri siparişlerinde karşılaştığımız hatalar çoğunlukla bu ayrımın yanlış uygulanmasından çıkıyor:

  • Kurumsal bilgi verilen her siparişi e-Fatura sanmak. Alıcının verdiği vergi numarası kayıtlı kullanıcılar listesinde yoksa belge e-Arşiv'dir. Kayıtlı olmayan firmanın e-Fatura posta kutusu etiketi yoktur; e-Fatura ona ulaşamaz.
  • Kayıtlı alıcıya e-Arşiv kesmek. Tersi de hatadır ve entegratörler bunu reddedebilir. Bir kesimde entegratör, alıcısı e-Fatura mükellefi olan e-Arşiv belgesini doğrudan geri çevirdi.
  • Sorgu hatasını "kayıtlı değil" saymak. Mükellef sorgusu bazen yanıt vermez ya da yanlış numarayla yapılır. Boş sonuç, alıcının kayıtlı olmadığını kanıtlamaz. Sorguyu tekrarlamadan e-Arşiv'e geçmeyin.
  • İki seriyi karıştırmak. Entegratörde e-Fatura ve e-Arşiv için ayrı fatura serileri (ön ekler) tanımlanır. e-Fatura alanına e-Arşiv serisi yazılırsa kurumsal siparişin faturası kesilmez. İlk kurumsal siparişten önce iki serinin de doğru tanımlandığını kontrol edin.
  • Aynı siparişe iki fatura. Bazı pazaryerleri kendi panelinden de fatura kesme imkânı sunar. Hem orada hem kendi sisteminizde kesim açıksa aynı siparişe iki belge çıkar ve birini iptal etmeniz gerekir. Her kanal için tek bir kesen taraf seçin.

Pazaryeri siparişinde fatura kesildikten sonra bağlantısının siparişe iletilmesi ayrı bir adımdır. Sipariş sayısı arttıkça bu adımı elle yapmak, faturanın kesilmesinden daha çok zaman alır.

İptal ve itiraz: e-Arşiv ile e-Fatura'da yollar farklı

Tebliğe göre e-belge iptal işlemlerinin 1 Mayıs 2021'den bu yana elektronik ortamda GİB sistemine bildirilmesi zorunludur (tebliğ, V.10). Süreler ve yollar GİB'in iki kılavuzunda yazılı: e-Fatura İptal, İhtar/İtiraz Bildirim Kılavuzu ve e-Arşiv Uygulamaları İptal, İhtar/İtiraz Bildirim Kılavuzu. İkisi de Ocak 2025 sürümü.

e-Arşiv fatura. Kılavuza göre e-Arşiv iptallerinde 8 günlük süre, belgenin alıcıya iletildiği tarihten başlar ve iptal her durumda bu süre içinde yapılmalıdır. İptali faturayı düzenleyen yapar. Alıcı, belgede vergi numarası ya da TCKN'si yer alan bir mükellefse iptal talebini o da GİB'in portalından açabilir. Karşı tarafın talebi onaylama zorunluluğu yoktur.

Ticari senaryolu e-Fatura. İptal, alıcının faturanın kendisine iletildiği tarihten itibaren 8 gün içinde e-Fatura sistemi içinden verdiği "Ret Uygulama Yanıtı" ile olur. İtiraz da bu ret yanıtıyla ya da harici yollarla yapılır: noter, taahhütlü mektup, telgraf ya da güvenli elektronik imzalı kayıtlı elektronik posta (KEP).

Temel senaryolu e-Fatura. Taraflardan biri GİB'in e-Fatura İptal/İtiraz Portalı'nda mali mühür ya da elektronik imzayla iptal talebi oluşturur. Talebin 8 gün içinde açılması gerekir; kılavuza göre 8 günü aşan sürelerde sistem talep oluşturmaya ya da onaylamaya izin vermez. Bu senaryoda itiraz yalnız harici yollarla yapılır.

Sekiz günün dayanağı Türk Ticaret Kanunu'dur. GİB kılavuzlarının da aktardığı 21. maddenin 2. fıkrasına göre faturayı alan kişi sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmemişse içeriği kabul etmiş sayılır.

Konue-Arşiv faturae-Fatura
İptali kim yapar?Düzenleyen; mükellef alıcı da talep açabilirTicari: alıcının ret yanıtı. Temel: İptal/İtiraz Portalı'nda talep
SüreAlıcıya iletildiği tarihten itibaren 8 günAlıcıya iletildiği tarihten itibaren 8 gün
İtirazHarici yollarla, sisteme bildirilerekTicari: ret yanıtı ya da harici yollar. Temel: yalnız harici yollar
e-Arşiv, ticari e-Fatura ve temel e-Fatura için iptal ve itiraz yolları ile 8 günlük süre karşılaştırması

Ürün iadesi iptal değildir

İptal, hatalı düzenlenmiş ya da hiç gerçekleşmemiş bir satışın faturasını geri almaktır. Müşteri ürünü teslim aldıktan sonra cayma hakkını kullanıp geri gönderdiyse satış gerçekleşmiştir. Bu bir iadedir; faturayı iptal etmek yerine iadeyi belgelemek gerekir.

Tebliğ, internet satışındaki e-Arşiv iadesi için bir yol tanımlar. Müşteri, elektronik ortamda kendisine iletilen faturanın kâğıt çıktısını alır, iade bölümünü doldurup imzalar ve ürünle birlikte geri gönderir. Bu belge, satıcının düzenlediği gider pusulası yerine geçer (tebliğ, IV.2.4.5). Alıcı e-Fatura kullanıcısı bir firmaysa iade belgesini kimin, hangi türde düzenleyeceği ayrı bir konudur; mali müşavirinizle netleştirin.

Ödeme tarafı ayrıca yürür. Kartla alınan ödeme sanal POS üzerinden iade edilir. Faturadaki iade ile ödemedeki iadenin tarih ve tutar olarak uyuşması, ay sonu mutabakatını kolaylaştırır. Kart iadesinin ayrıntılarını sanal POS iptal ve iade yazısında anlattık.

Mubido'da belge türü ve iptal nasıl yürür?

Mubido'da fatura, siparişin kendi verisinden ve sizin bağladığınız e-belge sağlayıcısı üzerinden, sizin adınıza kesilir. Bu yazının konusuyla ilgili kısımlar şöyle işler:

  • Belge türü kendiliğinden seçilir. Fatura kesilirken alıcının e-Fatura kayıtlı kullanıcısı olup olmadığına bakılır; kayıtlıysa e-Fatura, değilse e-Arşiv düzenlenir. Sorgu yanıt vermezse belge e-Arşiv'e düşürülmez, sorgu yeniden denenir.
  • Bireysel ya da kurumsal seçimi ödeme adımında. Web mağazanızdaki müşteri ödeme sırasında fatura türünü seçer. Kurumsal seçerse firma adı, vergi numarası ve vergi dairesi faturaya işlenir.
  • Faturayı kim keser, kanal bazında. Her pazaryeri için faturayı Mubido'nun mu, pazaryerinin mi keseceğini ya da hiçbirinin otomatik kesmeyeceğini ayrı ayrı seçersiniz. Aynı sipariş iki kez faturalanmaz.
  • Fatura bağlantısı pazaryerine gider. Kesilen faturanın bağlantısı Trendyol, Hepsiburada, n11 ve İdefix siparişine otomatik iletilir.
  • e-Arşiv müşteriye elektronik ortamda ulaşır. Web mağazası siparişinde fatura kesilince, mağazanızın e-posta gönderimi tanımlıysa müşteriye PDF ekli e-posta gider. Müşteri faturasını sipariş bağlantısından da indirebilir. e-Arşiv'de istenen taşıyıcı bilgisi siparişin kargo firmasından doldurulur.
  • İptal edilen siparişe fatura kesilmez. Fatura kesildikten sonra iptal edilen siparişin e-Arşiv faturası, 8 günlük süre dolmadan saatlik bir taramayla otomatik iptal edilir. Hatalı bir e-Arşiv'i Faturalar ekranından elle iptal etmek de mümkündür. İki yol da iptali entegrasyon üzerinden destekleyen sağlayıcılarda çalışır.
  • e-Fatura panelden iptal edilmez. e-Fatura'nın iptali GİB'in tanımladığı yoldan, alıcının ret yanıtı ya da İptal/İtiraz Portalı ile yürür.
  • Mükerrer belgeye karşı koruma. Sağlayıcıdan belirsiz bir yanıt geldiğinde fatura körlemesine yeniden gönderilmez, sipariş kontrol için işaretlenir. Böylece aynı siparişe ikinci belge kesilip sonradan iptal uğraşı çıkmaz.

Faturanın ne zaman kesileceğini de bir kez ayarlarsınız: ödeme alınınca, kargoya verilince ya da teslim edilince. Tetikleyici olay gecikirse, ödemesi alınmış ve 7 gün içinde faturası kesilmemiş sipariş otomatik faturalanır. Ayarların ekran ekran anlatımı e-Fatura kesme yardım sayfasında, fatura ile kargonun birlikte nasıl yürüdüğü fatura ve kargo sayfasında. Sovos kullanıyorsanız bağlantı ayrıntıları Sovos'ta e-Fatura kesme yazısında.

Kesmeden önce beş kontrol

Hangi sistemi kullanırsanız kullanın, ilk faturalardan önce şu beş noktayı kontrol etmek sonradan iptal uğraşını azaltır:

  1. Kendi şirket bilginiz. Faturayı kesen şirketin vergi numarası, entegratördeki kayıtla aynı olmalı. Farklı ekranlara farklı numara girildiğinde entegratör belgeyi reddedebilir.
  2. İki seri. e-Fatura ve e-Arşiv için ayrı fatura serileri tanımlı ve doğru alanlara yazılmış olmalı.
  3. Kurumsal alıcı bilgisi. Unvan, vergi dairesi ve vergi numarası eksiksiz olmalı. e-Fatura'da alıcının birden fazla posta kutusu etiketi varsa hangisine gönderileceğini alıcıya sorun.
  4. İnternet satışı alanları. Web adresi, ödeme şekli ve tarihi, taşıyıcı ve gönderim tarihi e-Arşiv faturada dolu olmalı.
  5. İptal takvimi. İptal edilen siparişleri her gün gözden geçirin. Sekiz günü faturanın alıcıya iletildiği tarihten sayın ve iptali son güne bırakmayın.

Sıkça sorulan sorular

Bireysel müşteriye e-Fatura kesilir mi?

Tebliğe göre e-Fatura, e-Fatura uygulamasına kayıtlı alıcıya düzenlenir. Son tüketici bu sisteme kayıtlı olmadığı için ona e-Arşiv fatura kesilir. İnternet satışında bu fatura müşteriye elektronik ortamda, genellikle e-postayla iletilir.

Vergi numarası veren her firmaya e-Fatura mı kesilir?

Hayır. Vergi numarası, firmanın vergi mükellefi olduğunu gösterir; e-Fatura'ya kayıtlı olduğunu göstermez. Firma GİB'in e-Fatura kayıtlı kullanıcılar listesinde yoksa ona e-Arşiv fatura kesilir ve faturada unvanı, vergi dairesi ve vergi numarası yer alır.

e-Arşiv fatura kaç gün içinde iptal edilir?

GİB'in e-Arşiv iptal kılavuzuna göre 8 gün içinde. Süre, belgenin alıcıya iletildiği tarihten başlar ve iptal her durumda bu süre içinde yapılmalıdır (kılavuz 5 Kasım 2026'da okundu). Süre geçtiyse düzeltme yolunu mali müşavirinizle belirleyin.

Alıcı e-Faturayı reddederse ne olur?

Ticari senaryolu e-Faturada alıcının 8 gün içinde e-Fatura sistemi içinden verdiği ret yanıtı faturayı iptal eder. Satış geçerliyse düzeltilmiş bilgilerle yeni belge düzenlemeniz gerekir; ayrıntıyı mali müşavirinizle teyit edin.

Pazaryeri siparişinin faturasını kim keser?

Satıcı olarak siz düzenlersiniz; pazaryeri faturanın siparişe yüklenmesini ya da bağlantısının iletilmesini ister. Pazaryeri panelinden de fatura kesilebiliyorsa çift belge çıkmaması için her kanalda tek bir kesen taraf seçin.

Paylaşın
Mubido’daFatura ve kargoe-Fatura, e-Arşiv ve kargo etiketi siparişten otomatik.
İnceleyin

Mağazanızı yarın satışa açalım.

Demo isteyin, mağazanızı kurup size gösterelim. Beğenmezseniz hiçbir ücret ödemezsiniz.