Barkod ve GTIN: Pazaryerinde Barkod Zorunluluğu ve Doğru Barkod

"Barkod oluşturma" diye arayan satıcıların çoğu aynı noktadan gelir: pazaryeri ürünü barkodsuz kabul etmedi ya da bir kanal "geçerli GTIN" istedi. Bir barkodu birkaç saniyede üretmek mümkün. Asıl soru, hangi barkodun nerede yeteceği ve bir kez verdikten sonra neden değiştirilmemesi gerektiği.

Bu yazıda barkod, GTIN ve EAN kavramlarını, pazaryerlerinin barkod alanını nasıl kullandığını, GS1 barkodu ile kendi ürettiğiniz kod arasındaki farkı ve barkodu toplu ve doğru üretmenin yolunu anlatıyoruz. Kurallar Trendyol, n11, Google ve GS1 Türkiye'nin kendi sayfalarından; uyarılar ise pazaryeri aktarımlarında bizzat karşılaştığımız durumlardan.

Barkod, GTIN ve EAN aynı şey mi?

Gündelik dilde üçü birbirinin yerine kullanılır, ama aynı şeyi anlatmazlar:

• GTIN (Küresel Ticari Ürün Numarası), ürünü dünya genelinde tanımlayan numaradır. GS1 Türkiye'nin SSS sayfası Türkçe karşılığını KTÜN olarak veriyor ve "eski ismiyle EAN" diye ekliyor.
• EAN-13 ya da GTIN-13, Türkiye'de perakende ürünlerin üzerinde en sık gördüğünüz 13 haneli biçimdir.
• Barkod, bu numaranın çizgilere dökülmüş halidir. Okuyucu çizgiyi okur, sisteme numara gider.

Bir de stok kodu var. O sizin iç kodunuzdur ve barkod değildir. İkisinin farkını ve iyi bir stok kodunun nasıl kurulduğunu SKU nedir yazısında anlattık; burada yalnız barkod tarafına bakıyoruz.

Barkod numarasını kim verir? GS1 sistemine göre ürüne barkod numarası verilmesinden "ürünün marka sahibi" sorumludur; ürünün nerede ya da kim tarafından üretildiği bunu değiştirmez. Başka bir markanın ürününü satıyorsanız barkodu siz üretmezsiniz, ambalajdaki barkodu kullanırsınız. Kendi markanızla ürettiğiniz ya da ürettirdiğiniz ürünün barkodu ise sizin sorumluluğunuzdadır.

Pazaryerinde barkod zorunlu mu? Kanallar barkodu nasıl kullanır?

Cevap kanala göre değişir. Daha önemli fark şudur: bazı kanallarda barkod ürünün anahtarıdır, stok ve fiyat ona göre güncellenir. Bazılarında ise yalnız katalogdaki ürünle eşleşmek için okunur.

Trendyol dokümanında iki ayrıntı daha var: barkodda Türkçe karakter kabul ediliyor ve ortadaki boşluk birleştirilerek içeri alınıyor. Yani Trendyol'un kabul ettiği her değer etikete basılabilir bir barkod değildir. EAN-13 yalnız rakam taşır; etiketlerde yaygın kullanılan Code 128 de ğ, ş, ı gibi harfleri kodlayamaz. Kasada ya da depoda okutacağınız ürünlerde barkodu rakam ve İngilizce harflerle sınırlı tutun.

n11'de bir ayrıntıya dikkat: dokümana göre gönderdiğiniz barkod n11 kataloğundaki bir barkodla eşleşirse ürün, özelliklerine bakılmaksızın "satıcı onayı bekliyor" statüsünde açılır. Barkod yalnız bir kimlik değil, sizi katalogdaki başka bir ürüne bağlayan bir anahtardır.

GS1 barkodu mu, kendi ürettiğiniz kod mu?

Barkod oluşturucu araçlar biçim olarak geçerli, kontrol hanesi doğru ve okuyucunun okuduğu bir numara üretir. Ama numaranın size ait olmasını sağlayan şey kontrol hanesi değil, GS1'in tahsis ettiği firma önekidir.

GS1 Türkiye'nin barkod sayfası açık: "Barkod Numarası almak için GS1 Türkiye Sistem üyelik başvurusu yapmanız gerekmektedir." Üyelikle firmanıza "dünya çapında benzersiz" bir firma önek numarası verilir. Başvuru ücreti, ihtiyaç duyduğunuz barkod sayısına ve firmanızın beyan ettiği ciroya göre aynı sayfadaki hesaplama aracıyla çıkar. Üyelik ürün bazında değil firma bazındadır ve önekin başka bir kişi ya da firmaya kullandırılmaması istenir.

Hangisinin size yeteceğine ürünün nereye gideceği karar verir:

• Kendi ürettiğiniz kod yeter: Yalnız kendi sitenizde, mağaza kasanızda ve deponuzda kullanacağınız ürünler. Barkodu biçim olarak serbest bırakan kanallarda da işinizi görebilir. Yalnız iç kodunuzu Türkiye'nin GS1 öneklerine (868 ve 869) benzetmeyin; uydurma bir 869 numarası başka bir firmanın gerçek ürün numarasıyla çakışabilir.
• GS1 numarası gerekir: Amazon'da muafiyet almadan yeni ürün açacaksanız, perakende zincirine girecekseniz ya da e-ihracat desteklerinden yararlanmayı planlıyorsanız. GS1 Türkiye'nin aktardığına göre e-ihracat desteklerine ilişkin genelgede "Üründe ve satışa sunulduğu platformda Türkiye'ye ait KTÜN/GTIN bilgisi ve üretim yeri bilgisi aranır" ifadesi yer alıyor. Desteğin güncel koşullarını Ticaret Bakanlığı mevzuatından kontrol edin.
• Google Merchant Center ve Meta kataloğu: Gerçek GTIN'iniz varsa gönderin, yoksa alanı boş bırakın. Feed tarafını Merchant Center ve Meta katalog feed'i yazısında ayrıntılı anlattık.

Bugün yalnız Trendyol'da satıyor olsanız bile bu kararı erken verin. Kendi kodunuzla açtığınız ürünü sonradan GS1 numarasına geçirmek, aşağıda anlatacağımız gibi barkod değiştirmek demektir.

13 haneli barkod nasıl oluşturulur?

GS1 Türkiye'nin GTIN-13 sayfasına göre numara üç parçadan oluşur: firma öneki, ürün numarası ve kontrol hanesi. Önek 7 ile 12 hane arasındadır. Önek kısaldıkça numaralandırabileceğiniz çeşit sayısı artar: 7 haneli önekle 100.000 çeşit, 12 haneli önekle tek bir çeşit.

1. Öneki yazın. GS1'den aldığınız firma önekiyle başlarsınız.
2. Ürün numarasını verin. GS1 burada açık bir kural koyuyor: numaralar verilirken "herhangi bir gruplama, sınıflama veya kodlama yapılmamalı", her yeni ürün için bir artırılarak verilmelidir. Numaraya beden, renk ya da kategori gömmeyin.
3. Kontrol hanesini hesaplayın. 13. hane, ilk 12 haneden Modulo-10 yöntemiyle çıkar ve okuma hatasını yakalar. Aşağıdaki görselde örnek bir numara üzerinden adım adım gösterdik.
4. Basın ve okutarak deneyin. Barkodun iki yanındaki boşluğu kırpmayın; okuyucu kodun nerede başladığını oradan anlar.

Kontrol hanesini elle hesaplamanız gerekmez. Barkod oluşturma aracımıza 12 haneyi yazdığınızda 13. hane eklenir, barkod SVG ya da PNG olarak iner. Toplu sekmesi önek ve başlangıç numarasından kod serisi üretir ve CSV verir.

Her varyanta ayrı barkod

Barkod modele değil, satılabilir her birime verilir. Aynı tişörtün siyah M ve siyah L bedeni iki ayrı barkoddur. Üç kaynak bu konuda aynı şeyi söylüyor:

• Trendyol'un geliştirici SSS sayfası: varyantlı ürünler aynı model koduyla (productMainId), "farklı barkod ve farklı stok kodu ile" yaratılır.
• Google Merchant Center: "Bir ürünün ve her varyantının (farklı renk veya bedenleri) kendi GTIN'si olur."
• GS1 Türkiye: "Piyasadan çekilen ticari bir ürünün numarası başka bir ticari ürüne yeniden tahsis edilmez." Yani numara ürünle birlikte yaşar; satıştan kalkan ürünün barkodunu yeni ürüne devretmeyin.

Sahada en sık gördüğümüz iki hata:

• Bütün bedenlere aynı barkod. Pazaryeri hangi bedenin satıldığını ayıramaz, stok tek satıra düşer, iade hangi bedene ait belli olmaz. n11 aynı istekte tekrar eden barkodu mükerrer barkod gerekçesiyle reddeder.
• Barkodun son hanelerine beden yazmak. 13 haneli bir numaranın son iki hanesini bedene göre değiştirmek okunaklı görünür, ama kontrol hanesini bozar. Böyle numaralar, EAN için ayrı alan tutan kanallarda gerçek EAN yerine geçemedi; o alan boş kalmak zorunda kaldı.

Varyantları tek ürün altında doğru gruplamak için ürün gruplama rehberine bakabilirsiniz.

Barkodu sonradan değiştirmenin bedeli

Barkod bir kez pazaryerine gittiyse ürünün kimliği olur. Trendyol stok ve fiyat güncellemelerini içeri alınan barkoda göre beklediği için barkodu değiştirmek pratikte yeni bir ürün açmak demektir. Kendi aktarımlarımızda bunun üç yan etkisini gördük:

• Aynı ürün, iki ayrı kayıt. Bir ürün bir pazaryerinde ön ekli, diğerinde aynı ekin sona taşındığı bir kodla açılmıştı. Barkodlar tutmadığı için ikinci kanaldan içe aktarılan ilan yeni ürün olarak düştü. Sezon değişince yeniden kodlanan ürünlerde, yani eski ve yeni kod neslinde de aynısı oldu.
• Stok paylaşılmaz. Kanallar arasında barkod tutmayınca bir kanaldaki satış diğerinin stoğundan düşmez. Bunun aşırı satışa nasıl döndüğünü aynı ürünü iki yerde satarken stok yönetimi yazısında anlattık.
• Sonradan eklenen varyant barkodsuz kalır. Mevcut ürüne yeni beden eklediğinizde barkod alanı boş gelir. Tedarikçi beslemesinden gelen ürünlerde de barkod boş kalabilir. Bu satırlar pazaryerinde barkod eksik diye döner.

Pratik kural: pazaryerine göndermeden önce barkod düzeninize karar verin. Farklı kodlarla açılmış ilanlarınız zaten varsa, pazaryerindeki barkodu değiştirmek yerine iki kodu kendi sisteminizde aynı ürüne bağlamak daha az risklidir. Barkodun diğer ret sebepleri arasındaki yeri için pazaryerinde ürün reddedilme sebepleri yazısına bakabilirsiniz.

Mubido'da toplu barkod üretimi ve barkod etiketi

Yüzlerce barkodsuz ürününüz varsa kodları tek tek yazmanız gerekmez. Mubido'da Katalog › Ürünler sayfasındaki Barkod/SKU Ayarları penceresinde barkodun ön ekini, toplam hanesini ve sıra numarası hanesini bir kez tanımlarsınız; önizleme üretilecek kodu gösterir. Sonra ürünleri seçip işlem çubuğundan SKU/Barkod Üret'i çalıştırırsınız. Adımlar barkod ve stok kodu şablonu rehberinde.

• Yalnız boşlar dolar. Varsayılan olarak dolu barkodlara dokunulmaz. Sonradan eklenen bedenler için aynı işlemi yeniden çalıştırmanız yeter.
• Yayındaki ilan korunur. "Mevcut değerleri üzerine yaz" seçili olsa bile pazaryerinde eşleşmiş varyantın kodu değişmez.
• Basılamayan barkod ayıklanır. Türkçe harf ya da boşluk içeren barkodlar geçersiz sayılır ve kurala göre yeniden üretilebilir.
• Etiket. Hazır şablonlarla (yalnız barkod, stok kodu ve barkod, fiyat ve barkod gibi) ya da sürükle-bırak tasarımcıyla etiket hazırlanır; ölçü milimetre cinsinden ayarlanır ve PDF olarak basılır.
• Kasa. Mağaza kasasında aynı barkodu okutarak ürünü bulursunuz; satış aynı stoktan düşer.

Bir sınırı açıkça söyleyelim: panelin şablonu ön ek ve sıra numarasından kod üretir. Bu kod GS1 numarası değildir; 13 haneli EAN'ın kontrol hanesini kendiliğinden hesapladığını da varsaymayın. GS1 öneki aldıysanız numaraları kontrol haneleriyle birlikte barkod oluşturma aracında toplu üretip ürünlere girebilirsiniz. Panelin ürettiği kodu ise iç kullanım ve barkodu serbest bırakan kanallar için düşünün. Kanal listesi ve gönderim için: pazaryeri entegrasyonu.