E-İhracatta Fiyatlandırma ve Tahsilat: Döviz Kuru, Sabit Kur ve İade

E-ihracat yapmaya karar veren satıcının ilk iki sorusu genellikle aynıdır: Yurt dışındaki müşteriye fiyatı hangi para biriminde göstereceğim ve parayı nasıl tahsil edeceğim? Kur her gün değişirken bu iki sorunun cevabı kârınızı doğrudan belirler. İade geldiğinde üçüncü soru çıkar: aradaki kur farkı kimde kalacak?

Bu yazıda e-ihracatın resmî tanımından başlayıp fiyatın para birimini, güncel kur ile sabit kur arasındaki farkı, tahsilatta ödeme sağlayıcısına sormanız gerekenleri ve iadede kur farkını anlatıyoruz. Gümrük, vergi ve kur mevzuatında kesin oran ya da limit vermiyoruz. Bunlar değişir ve kendi durumunuza göre mali müşavirinizle, gümrük müşavirinizle netleştirilmelidir.

E-ihracat nedir? Mikro ihracat ve ETGB ne demek?

E-ihracatın resmî tanımı, 5986 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konan E-İhracat Destekleri Hakkında Karar'da yer alıyor. Karara göre e-ihracat; uzaktan iletişim araçlarıyla, basitleştirilmiş gümrük beyannamesi ya da gümrük beyannamesiyle başka bir ülkeye yönelik yapılan ve e-ticaret olarak beyan edilen mesafeli mal satışıdır.

Kısacası yabancı müşteriye internetten ürün satıp göndermek, beyanı e-ticaret olarak yapıldığında e-ihracat sayılıyor. Sahada iki terim daha sık geçer:

• ETGB (Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi): Ticaret Bakanlığı'nın Gümrük Rehberi, ETGB'yi posta ya da hızlı kargoyla gelen veya giden eşyanın gümrük işlemlerinin elektronik ortamda yürütüldüğü, kâğıt çıktı aranmayan bir uygulama olarak tanımlıyor. Rehbere göre beyanı yetkilendirilmiş hızlı kargo operatörleri yapıyor.
• Mikro ihracat: Piyasada küçük gönderilerle, çoğunlukla ETGB üzerinden yapılan ihracat için kullanılan bir ifade. Okuduğumuz resmî metinlerde ayrı bir tanımına rastlamadık. Trendyol gibi pazaryerleri de yurt dışındaki müşteriye giden siparişleri bu adla ayırıyor.

Fiyatı hangi para biriminde belirlemelisiniz?

Önce iki para birimini ayırın: maliyetinizin para birimi ve müşterinin ödediği para birimi. Ürünü dövizle alıp TL ile satıyorsanız kur riski zaten sizde. Yurt dışına satışta bu riske bir de tahsilat tarafı eklenir. Üç temel yaklaşım var:

Hangi yaklaşımı seçerseniz seçin, yurt dışı fiyatına yurt içinde olmayan kalemleri ekleyin:

• Ülkeye göre değişen yurt dışı kargo ücreti
• Ödeme sağlayıcısının yabancı kart ve döviz çevrim ücretleri
• İade ve geri dönen paket payı
• Pazaryeri üzerinden satıyorsanız komisyon
• Gümrük vergisini siz üstleniyorsanız o tutar
• Kur oynamasına karşı bir güvenlik payı

Ödeme maliyetini kalem kalem hesaplamak için sanal POS maliyeti hesaplama yazısındaki yöntemi yurt dışı kartlar için ayrıca uygulayın.

Güncel kur mu, sabit kur mu?

Dövize bağlı bir fiyatı müşterinin para birimine çevirirken iki yol var:

• Güncel kur: Fiyat düzenli aralıklarla güncel kurla yeniden hesaplanır. Marjınız korunur. Müşteri ise aynı ürünün fiyatını gün içinde değişmiş görebilir.
• Sabit kur: Bir dönem için (bir hafta, bir kampanya, bir sezon) kuru siz sabitlersiniz. Fiyat müşteri için istikrarlıdır. Kur aleyhinize dönerse fark sizin marjınızdan çıkar.

Hangisini seçerseniz seçin dört ayarı netleştirin:

1. Hangi kur: Merkez Bankası her iş günü döviz alış, döviz satış, efektif alış ve efektif satış kurlarını yayımlıyor; bunları TCMB'nin günlük kur dosyasında görebilirsiniz. Kartla tahsilatta sağlayıcının ve bankanın kullandığı kur bunlardan farklı olabilir. Sözleşmenize bakın.
2. Ne sıklıkla: Saatlik, günlük ya da haftalık. Sık güncelleme marjı korur ama pazaryerine sık fiyat gönderimi demektir.
3. Kur tamponu: Kurun çevrildiği an ile paranın hesabınıza geçtiği an arasında kur oynayabilir. Kurun üzerine küçük bir yüzdelik güvenlik payı eklemek bu farkı karşılar. Oranı ürün marjınıza göre siz belirleyin.
4. Yuvarlama: Kurla çevrilen fiyat küsuratlı çıkar. Her para birimi için anlamlı bir yuvarlama kuralı koyun; aksi hâlde fiyatlar özensiz görünür.

Tahsilat: para hesabınıza hangi para biriminde geçiyor?

Kendi sitenizde yurt dışındaki müşteriden ödeme almanın akla gelen ilk yolu kartla tahsilattır. Burada üç ayrı soru var: Sağlayıcınız yurt dışında çıkarılmış kartı kabul ediyor mu? Müşteri hangi para biriminde ödüyor? Para hesabınıza hangi para biriminde geçiyor?

Müşterinin dövizle ödemesi, paranın size döviz olarak geçeceği anlamına gelmez. Bazı sağlayıcılar döviz ödemesini çevirip size TL aktarıyor. Türkiye'de döviz ve yabancı kartla tahsilat sunan sağlayıcıların kendi sayfalarında ne yazdığını Stripe Türkiye'de kullanılır mı yazısında derledik; aynı bilgileri burada tekrarlamıyoruz. Sağlayıcıların genel koşulları sanal POS firmaları karşılaştırmasında, tek tek ise iyzico sanal POS ve PayTR sanal POS yazılarında. Temelden başlamak isterseniz sanal POS nedir yazısına bakın.

Ticaret Bakanlığı'nın e-ticaret akademisindeki küresel ödeme süreçleri sayfası, müşterilere konuştukları dilde ve kullandıkları para biriminde ödeme yöntemi sunulmasını öneriyor. Aynı sayfa, yalnız kredi kartı ya da yalnız dijital ödeme sunmanın müşteri kaybına yol açabileceğini de yazıyor.

İhracat bedelinin yurda getirilmesi ve bankada ihracat bedeli olarak kabulü ise Merkez Bankası mevzuatına bağlı. Okuduğumuz genelgenin özetini e-ihracatta tahsilatın mevzuat tarafı bölümünde bulabilirsiniz. Kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın. Paranın hesabınıza geçiş süresi de yurt dışı kartlarda ayrıca sorulmalı; konu sanal POS valör yazısında.

İade ve kur farkı: kimin cebinden çıkar?

İade, satıştan günler ya da haftalar sonra gelir. Bu sürede kur değişmiş olabilir. Sonuç, tahsilat modelinize göre değişir:

• TL tahsil ettiyseniz: İadeyi de TL yaparsınız. Müşterinin bankası bu tutarı iade günündeki kendi kuruyla çevirir. Müşteri ödediğinden farklı bir döviz tutarı geri alabilir; fark sizin değil, kartı veren bankanın kurundan doğar. Bunu müşteriye önceden söylemek şikâyeti azaltır.
• Döviz tahsil ettiyseniz: İade dövizle yapılır. Sağlayıcı ödemeyi size TL'ye çevirip aktardıysa, iade tutarının hangi kurla hesabınızdan düşüleceği sözleşmeye bağlıdır. Kur yükseldiyse iade size satıştan daha pahalıya gelebilir.
• Kargo ve geri dönen paket: Yurt dışı iade kargosu ve teslim alınmayan paketin dönüşü ayrı masraftır. İade politikanızda kimin karşılayacağını yazın.

Belirsizliği azaltmanın yolu, iade politikanızda para birimini açıkça yazmaktır. "İade, ödemenin yapıldığı para biriminde ve tutarında yapılır" gibi bir cümle, müşteriyle tartışmayı baştan keser. Bu tür bir maddenin hedef ülkenin tüketici kurallarına uygunluğunu hukuk danışmanınıza kontrol ettirin.

İptal ile iade arasındaki farkı ve sanal POS'ta iadenin nasıl işlediğini sanal POS iptal ve iade yazısında anlattık. Yurt dışı kartlarda harcama itirazı da aynı kurallarla işler: ters ibraz (chargeback).

Ödeme sağlayıcısından teklif alırken sorulacaklar

Yurt dışı tahsilat koşulları çoğu zaman sağlayıcının genel sayfasında yazmaz; teklifte ve sözleşmede netleşir. Görüşmeye şu on soruyla gidin:

1. Yurt dışında çıkarılmış kartları kabul ediyor musunuz? Bu özellik ayrıca mı açılıyor?
2. Hangi para birimlerinde tahsilat yapabiliyorum?
3. Hesabıma döviz mi, TL mi geçiyor? TL ise hangi gün ve hangi kurla çevriliyor?
4. Döviz çevrimi için ayrı bir ücret var mı?
5. Yurt dışı kartlara ayrı komisyon uygulanıyor mu?
6. Dövizli işlemde taksit sunuluyor mu?
7. Yurt dışı kartlarda paranın hesaba geçiş süresi farklı mı?
8. İade hangi para biriminde ve hangi kurla yapılıyor?
9. Harcama itirazında süreç nasıl işliyor, hangi belgeler isteniyor?
10. Belirli ülkelerden gelen işlemlere kısıt ya da ek risk kontrolü uyguluyor musunuz?

Cevapları yazılı alın ve sözleşmedeki maddelerle karşılaştırın. Birden fazla sağlayıcıyla çalışmayı düşünüyorsanız birden fazla sanal POS yazısına da göz atın.

Mubido'da dövizli fiyat ve yurt dışı siparişler

Mubido'da e-ihracatın fiyat tarafı dövizli fiyat ayarıyla yönetilir. Yukarıdaki tablodaki ikinci yaklaşımı, yani döviz fiyat ve TL tahsilatı uygular:

• Fiyatı dolar ya da euro olarak girersiniz. TL fiyat Merkez Bankası (TCMB) kuruna göre her saat güncellenir. Kur tipini seçer, isterseniz yüzdelik bir kur tamponu eklersiniz.
• Müşteri sitede TL görür ve TL öder. Sipariş ve fatura her zaman TL üzerinden, sipariş anındaki fiyatla oluşur.
• Kur, belirlediğiniz eşikten fazla oynadığında bağlı pazaryerlerine toplu fiyat güncellemesi gönderilebilir.
• Dövizli bir ürünün TL fiyatını elle değiştirirseniz ürün kurdan kopar ve TL fiyatlı olur. Bir ürünü bilerek sabit fiyatta tutmanın yolu da budur.
• TCMB hafta sonu ve resmî tatillerde kur yayımlamaz; bu günlerde son iş gününün kuru geçerli kalır. İsterseniz ürün sayfasında TL fiyatın yanında orijinal döviz fiyatını da gösterebilirsiniz.

Adımlar dolar ve euro ile fiyat girme rehberinde. Çok dil modülü açık mağazalarda ek dilde fiyat başka bir para biriminde gösterilebilir, tahsilat yine ana para biriminden alınır. Dil ve para birimi yapısını çok dilli ve çok para birimli mağaza yazısında anlattık. Trendyol üzerinden gelen mikro ihracat siparişleri ise sipariş listesinde ayrı bir rozetle görünür ve ayrıca filtrelenir; gümrük bilgisi sipariş detayındadır.

Tahsilat tarafında Mubido bir ödeme kuruluşu değildir ve para tutmaz. Mağazanıza kendi sanal POS ya da ödeme kuruluşu anlaşmanızı bağlarsınız; ödeme doğrudan sizin hesabınıza geçer. Yabancı kart kabulü ve döviz tahsilatı sağlayıcınızın sözleşmesinde ayrıca açılır; yurt dışına satmayı planlıyorsanız kurulum talebinde belirtin. Mağazanın ödeme ve diğer özellikleri online mağaza sayfasında.